Menu overslaan

'Je hebt altijd een keuze'

In 2001 verloor snowboarder Bibian Mentel (44) door kanker haar onderbeen. De ziekte kwam maar liefst zeven keer terug, maar dat heeft haar nooit belet om op topniveau door te sporten. Bibian geniet met volle teugen van het leven en dat gunt ze anderen ook. Met haar Mentelity Foundation stimuleert ze kinderen en jongeren met een handicap hun grenzen te verleggen. ‘Ze kunnen vaak zoveel meer dan ze denken.’

 Ze doet de deur open op blote voeten. Dat wil zeggen: op één blote voet en een blote prothese. Die aanblik is heel eventjes wennen als je niet dagelijks tussen de mensen met protheses verkeert, maar zo te zien heeft Bibian Mentel daar geen seconde over nagedacht. Haar handicap is voor haarzelf eenvoudigweg geen issue. Meermalen zal ze tijdens het gesprek benadrukken: ‘Er is niets wat ik niet kan doordat ik mijn onderbeen mis’.

Ik kreeg te horen dat ik nooit meer kon snowboarden

Meer dan een sport

Sport heeft altijd een grote rol gespeeld in het leven van Bibian. Als driejarig meisje staat ze al op de lange latten. ‘We gingen vroeger vaak op wintersport’, vertelt ze. ‘Skiën vond ik leuk, maar vanaf het moment dat ik snowboarden ontdekte, wist ik: dit is het. Snowboarden is meer dan een sport. Het is een lifestyle – het stáát ergens voor. Het vrije leven, je niet willen conformeren, het avontuur opzoeken en - zeker destijds - het rebelse. Snowboarders zijn een bepaald slag mensen. Dat spreekt me enorm aan.’

Stoppen is geen optie

Bibian studeert rechten, maar besluit na haar propedeuse haar leven volledig te wijden aan de topsport. In 1999 slaat het noodlot toe. Ze blijkt botkanker te hebben. Twee jaar later wordt duidelijk dat haar onderbeen geamputeerd moet worden. De artsen zijn eensgezind: sporten kan Bibian op haar buik schrijven. ‘Als je gehandicapt wordt, vertellen mensen je alleen nog maar wat je niet meer kan. Dus kreeg ik te horen: jij kunt natuurlijk nooit meer snowboarden. Fietsen kun je ook vergeten en zet hardlopen maar uit je hoofd. Alles wat ik leuk vond, behoorde ineens niet meer tot de mogelijkheden. Ik kon van de keuken naar de bank en terug – dat was het wel zo’n beetje. Hoe meer mensen dat tegen mij zeiden, des te rebelser ik werd. Ik miste dan misschien mijn rechter onderbeen, maar in mijn hoofd was ik nog steeds een topsporter. Gelukkig had ik, vlak voordat ik kanker kreeg, heel toevallig een jongen ontmoet die snowboardde met een prothese. Ik wist dus dat het gewoon kon. Het kwam dan ook geen seconde in mijn hoofd op om te stoppen.’

Samen huilen

Vier maanden later staat Bibian - met prothese en al - weer op haar snowboard en ruim een half jaar later wordt ze Nederlands kampioen. ‘Van huis uit heb ik, zeker van mijn moeder, meegekregen om positief te denken. Voor haar schijnt achter de wolken altijd de zon. Ze denkt van nature in mogelijkheden. Dat heeft ze op mij overgedragen. Begrijp me goed: het is heus niet zo dat wij nooit verdriet hebben. Toen ik net gehoord had dat ik geamputeerd moest worden, hebben mijn moeder en ik de hele middag samen op de bank zitten huilen. Daarna heb ik gezegd: oké. Dat is eruit. Vandaag mag ik nog treuren, morgen is er weer een nieuwe dag. Dan ga ik bekijken wat er allemaal nog wél kan. Weet je wat het is? Bij de pakken neerzitten gaat je niets opleveren. Natuurlijk heb je te maken met randvoorwaarden en onmogelijkheden. Maar dan nog heb je altijd een keuze. Je kunt in een hoekje gaan zitten kniezen, maar daarmee gooi je de kansen die je nog wél hebt ook weg.’

Schrijnend

Hoewel de kanker een paar keer terugkomt, gaat Bibian op topniveau door met sporten. Dankzij haar inzet wordt snowboarden een officieel onderdeel van de Paralympische Winterspelen, waar ze zelf in 2014 in Sotsji goud wint. Naast haar carrière als topsporter richt ze in 2012 de Mentelity Foundation op. Deze stichting heeft als doel kinderen en jongeren met een lichamelijke beperking aan het sporten te krijgen. Met steun van onder meer NSGK steunt de Foundation sportieve activiteiten die een bijdrage leveren aan de mentale en fysieke ontwikkeling van kinderen en jongeren. Daarbij ligt de lat behoorlijk hoog. Bibian: ‘Ik ben ervan overtuigd dat kinderen met een handicap vaak veel meer kunnen dan ze zelf weten. Het probleem is dat niemand ze wijst op de mogelijkheden. Daardoor geven ze al op jonge leeftijd van alles op. Dat vind ik zo schrijnend. Met mijn kennis en ervaring kan ik anderen helpen. In mijn dagelijks leven heb ik geen enkel probleem met mijn beperking. Ik functioneer net als ieder ander. Dat gun ik anderen ook. Vooral kinderen. Zij hebben hun hele leven nog voor zich.’

Bange ouders

Op de snowboardclinics die Bibian geeft, wil ze kinderen vooral laten ervaren wat er allemaal mogelijk is. In het begin vinden de kinderen dat vaak even spannend, maar de meesten willen het wel proberen. Niet zelden proberen de ouders daar een stokje voor te steken. ‘Veel ouders hebben de neiging om hun gehandicapte kind van alle kanten te beschermen’, vertelt Bibian. ‘Laatst nog. Op de clinic kwam een jongen die onlangs is geamputeerd. Hij wilde graag de baan op, maar zijn moeder vond het doodeng. Natuurlijk begreep ik dat best. Zeker als je een historie hebt met veel drama en ellende is het heel moeilijk om je kind los te laten. Maar dat kind wordt er echt niet beter van als jij er bovenop blijft zitten. Ik heb die moeder recht in de ogen gekeken en gezegd: “Je zoon wil heel graag die baan op en jij moet hem nu laten gaan.” “Mag ik mee?” vroeg ze nog. “Nee”, heb ik gezegd. “Neem maar een lekkere, warme chocomel en ga door het raam naar je zoon zitten kijken. Wees trots op hem. Heus, het komt allemaal goed.” Haar zoon bleek een megatalent te zijn, hij deed het echt fantastisch. Al na een half uur ging hij in bochtjes naar beneden en mocht-ie door naar de volgende groep. Hij glimmen. Z’n moeder glimmen. Iedereen blij. Het mooie is dat ouders het van mij pikken als ik een beetje streng tegen ze ben. Zelf ben ik ook moeder én ik heb een handicap. Ik weet waar ik het over heb.’

Bibian Mentel met prothese

Verkeerde prothese

Naast het geven van clinics probeert de Mentelity Foundation ook via andere kanalen de wereld van kinderen met een handicap te vergroten. Zo is het Bibian een doorn in het oog dat medici kinderen vaak onvoldoende wijzen op de mogelijkheden. Soms gebeurt dat omdat ze geen valse hoop willen wekken, maar volgens Bibian is het ook vaak een geldkwestie. ‘Heel veel kinderen krijgen de verkeerde prothese mee. Ze zien er best leuk uit hoor, het zijn net echte benen. Maar je kunt er niet mee voetballen terwijl er ook protheses bestaan waarmee dat wel kan. Die zijn wat duurder in de aanschaf, maar op lange termijn bespaar je daarmee geld. Immers: hoe actiever mensen zijn, des te minder ze de samenleving kosten. Het loont dus absoluut om ervoor te zorgen dat kinderen met een beperking zoveel mogelijk bewegen.’

Sociaal isolement

Onderzoek van de Foundation wijst uit dat er in Nederland momenteel zo’n tienduizend kinderen thuiszitten met een verkeerde prothese. Bibian: ‘In plaats van voetballen met hun vriendjes, zitten ze de hele dag achter de Playstation. Ze worden almaar dikker en ongezonder en leunen steeds meer op de zorg. Terwijl dat helemaal niet nodig is! Dat vind ik misschien nog wel het ergste. Ik zie bij kinderen met een handicap zoveel problemen die gemakkelijk voorkomen hadden kunnen worden. Oók op het sociale vlak. Als je vriendjes tien keer vragen of je komt buitenspelen en je zegt telkens “Ik kan niet”, dan word je de elfde keer niet meer gevraagd. Kinderen komen onnodig in een sociaal isolement terecht. Op het laatst gaan ze alleen nog maar met volwassenen om.’

Trots op zichzelf

Hoewel Bibian zelf als topsporter prestatiegericht is, staat in haar clinics het plezier voorop. ‘Mijn missie is om kinderen weer een beetje hoop te bieden’, zegt ze. ‘Het is fantastisch om te zien hoeveel zelfvertrouwen ze van het sporten krijgen. Binnen no time zie ik gehandicapte kinderen veranderen in mondige mensjes die trots zijn op zichzelf. Van ouders horen we dat dit zelfvertrouwen ook doorwerkt in hun dagelijks leven. Thuis doen ze ineens allerlei dingen zelf die ze voorheen door anderen lieten doen. Iedereen ging ervan uit dat ze het toch niet zouden kunnen.’ Bibian denkt even na en zegt dan: ‘We leven in een samenleving waarin valide mensen worden overvraagd. Op allerlei fronten wordt het uiterste van ze verwacht – zelfs zozeer dat velen het niet volhouden. Bij invalide mensen zie je precies het omgekeerde. Van hen wordt helemaal niets verwacht, terwijl ze vaak nog heel veel kunnen.’

Omgaan met ziekte

Bibian heeft een pittige tijd achter de rug. Precies een jaar geleden kwam de kanker terug. De artsen vertelden dat ze ditmaal niets meer voor haar konden doen. En weer liet ze het er niet bij zitten. Ze onderging een nieuwe behandelmethode en zag tussendoor kans om te trainen voor het WK snowboarden in februari 2017. Daar won ze opnieuw goud. En onlangs was er nog meer goed nieuws. ‘Het lijkt erop dat mijn laatste behandeling succesvol is geweest’, vertelt ze. ‘Ik leef al te lang met kanker om te kunnen zeggen dat ik genezen ben, maar voor zover ze kunnen zien, ben ik op dit moment schoon. Ik heb het weer gered. Een maatschappelijk werkster heeft ooit gezegd: jij gaat met je ziekte om vanuit een topsport-gedachte. Alsof het om een wedstrijd gaat. Misschien is dat wel zo. Als ik een wedstrijd verlies, is het eerste wat ik denk: hoe kan ik nóg beter worden zodat ik de volgende wel win. Zo ga ik ook met mijn ziekte om. Als het niet goed gaat, houd ik me vooral bezig met de vraag: hoe kan ik zorgen dat ik de volgende rond haal.’

 

Tekst: Annet Reusink

CBF Centraal Bureau Fondsenwerving ANBI Algemeen Nut Beogende Instelling VriendenLoterij

Deze website maakt gebruik van cookies. Wilt u meer informatie over cookies en welke worden opgeslagen? Lees de cookieverklaring. Niet meer tonen.