Menu overslaan
Verhaal 15: Onbeperkt kunst maken Vormgeving René Gast

Onbeperkt kunst maken

Een bijzondere primeur! Voor het eerst in Nederland hebben jonge kunstenaars met een beperking meegedaan aan een ‘Artist in Residence’. Het project heet ‘Herbewerkt’ en de kunstwerken zijn nog tot 9 oktober te zien in het Amsterdamse Bos. Yorick Mollenhorst is een van de makers: ‘In het bos hebben we eerst heel veel takken gezocht om het kunstwerk van te maken. Die hebben we aangekleed met vilt, wol, plastic flesjes en andere materialen. Dat was zo gaaf. De dagelijkse fietstocht naar het bos, slapen, takken zoeken, vilten, vliegtuigen kijken, koekjes halen; ik vond alles leuk! Het enige nadeel was dat de week zo snel voorbij was. Ik had graag langer willen blijven.’

Beeldend kunstenaar Hélène Kocken (44) worstelt een beetje met de vraag hoe ze de acht deelnemers aan het project Herbewerkt moet noemen. Zijn het leerlingen? Cursisten? Lastig! We besluiten het gewoon te houden op kunstenaars. In het dagelijks leven gaan Yorick, Nancy, Ralph, Emma, Jeroen, Miriam, Hendrik en Lavina allemaal naar opleidingsatelier de Witte Olifant in Almere, waar Hélène zelf werkt. ‘In onze opleiding bieden we een basispakket op het gebied van kunst aan’, vertelt ze. ‘Iedereen maakt eerst kennis met allerlei technieken en kunstvormen. Van daaruit bekijken we samen met de kunstenaar: wat vind jij interessant? Welke technieken sluiten goed aan bij jouw talent en smaak? Het bijwonen van de exposities waar je werk te zien is, hoort ook bij de opleiding.’

Waarom is dat?

‘We vinden het belangrijk dat onze kunstenaars leren om hun werk te presenteren. Sommigen hebben daar helemaal geen zin in. Ik herinner me nog goed dat een van hen écht niet mee wilde naar zijn eigen expositie. Hij hield niet van praatjes met onbekenden, zei hij. Dat vond-ie maar eng. We hebben hem overgehaald om toch te gaan en hij vond het geweldig. Hij sloeg om als een blad aan de boom en begon uit zichzelf mensen aan te spreken.’

Conclusie?

‘Het geeft zelfvertrouwen om je eigen werk te presenteren! Tijdens de opleiding zien we hoe kunstenaars groeien. Ze leren om zelfstandig beslissingen te nemen en trots te zijn op wat ze maken.’

Kan iedereen terecht bij de Witte Olifant?

‘We hanteren niet echt een drempel, maar mensen moeten wel aantoonbare interesse hebben in kunst. Het gaat tenslotte om professionele kunstenaars.’

Beetje gekke vraag misschien, maar zijn mensen met een beperking in de kunst doorgaans getalenteerder dan mensen zonder beperking?

‘Nee hoor, dat geloof ik niet. Sommigen hebben talent, anderen kunnen er absoluut niets van. Wat je wél ziet, is dat het binnen de kunstwereld geen enkele rol speelt of iemand wel of geen beperking heeft. Dat wil zeggen: met iemand die een verstandelijke beperking heeft, kun je geen interessant gesprek voeren over het neo-liberalistische binnen de kunst. Maar op beeldend vlak kun je wel gelijkwaardig met elkaar communiceren.’

Verhaal 15: Onbeperkt kunst maken Stokken verzamelen in het bos

Deze zomer organiseerde de Witte Olifant ‘Herbewerkt’. Dat is een zogenaamd Artist in Residence-project. Voor de niet-kunstkenners onder ons: wat is dat?

‘Een project waarbij de kunstenaars een tijdlang naar een bepaalde plek gaan om kunst te maken. Daarbij speelt die plek zelf een rol; de kunstenaar reageert als het ware op zijn omgeving. Deze ervaring wilden wij een aantal van onze kunstenaars ook graag meegeven. Bij diverse fondsen, waaronder NSGK, hebben we een projectaanvraag ingediend voor een Art in Residence in het Amsterdamse Bos.’

Wat wilden jullie maken?

‘Aanvankelijk was het de bedoeling om een kunstwerk van vilt te maken met het bos als uitgangspunt. Van te tevoren stond er weinig vast; het was een gezamenlijke zoektocht waarbij we ons lieten inspireren door de omgeving. Al doende kwamen we uit op twee kunstwerken: eentje voor in het bezoekerscentrum en eentje voor buiten in het bos.’ 

Hoe lang zijn jullie hiermee bezig geweest?

‘We hebben de kunstenaars opgedeeld in twee groepen. Vier van hen kwamen de ene week en vier de andere week, met twee begeleiders per groep.’ 

Hoe waren die weken?

‘Intensief maar goed. In het begin waren de deelnemers allemaal super enthousiast, maar in de loop van de week waren er natuurlijk ook weleens wat minder leuke momenten. Sommigen vonden het vilten bijvoorbeeld maar een smerig klusje. Begrijpelijk. De wol kwam rechtstreeks van de schapen, dus ja, dan zit er nog weleens een takje in of een stukje poep.’ 

Werkten ze ieder voor zich of juist vooral samen?

‘Dat verschilde per groep. In de ene groep nam één kunstenaar de regie. De anderen volgden en vonden dat oké. In de andere groep pakte iedereen vanaf het begin af aan heel duidelijk z’n eigen rol. Zij corrigeerden elkaar en vulden elkaar aan.’ 

Waren jullie de hele dag alleen maar bezig met kunst maken?

‘O nee, zeker niet. Alles wat eromheen gebeurde, was minstens zo belangrijk. Tijdens de werkweek sliepen we op de camping in het Amsterdamse bos. Iedere dag gingen we met de fiets naar ons tijdelijke atelier in het Amsterdamse Bos. Sommigen vonden die fietstocht het allerleukste. Anderen waren vervuld van de vliegtuigen die overvlogen of van de konijntjes in het bos. Deze observaties en ervaringen maakten ook deel uit van het project. De kunstenaars kregen een videocamera of een fototoestel waarmee ze hun dag konden vastleggen. Ze mochten dat helemaal op hun eigen manier invullen. Zo leerden ze omgaan met digitale technieken en kregen mensen de kans om kennis te maken met hun belevingswereld. Op onze website is het resultaat te zien.’

Verhaal 15: Onbeperkt kunst maken Het kunstwerk hangt in het Amsterdamse Bos

Op 8 juli was de officiële opening van ‘Herbewerkt’. Hoe was dat?

‘Fantastisch! De kunstenaars waren die dag helemaal uitgelaten. Ze waren zo trots en blij en raakten niet uitgepraat over alles wat ze gedaan en gezien hadden.’ 

Wat gebeurt er nu verder met de kunstwerken?

‘Ze zijn nog tot 9 oktober te zien in het Amsterdamse Bos. En daarna? Geen idee. Volgens mij misstaan ze niet in de hal of de kantine van een bedrijf of instelling. Dus als iemand dit interview leest en belangstelling heeft… Neem gerust contact op! Met het geld dat we ervoor krijgen, kunnen we volgend jaar weer een Artist in Residence organiseren!’

'Herbewerkt' is mede mogelijk gemaakt door: Het Amsterdamse Bos, Special Arts, Philadelphia, GSK, NSGK, Gravin van Bylandt Stichting, AKF, Fonds verstandelijk gehandicapten, VSBfonds, GHF, Janivo Stichting, voordekunst. Kijk voor meer informatie op www.dewitteolifant.nl.

Tekst: Annet Reusink 

Miriam Schutte (21): ‘Eerlijk gezegd vond ik het vilten best smerig werk. Maar in het bos zagen we vaak konijntjes. Wat een liefjes! Samen met het fietsen vond ik die konijntjes het leukste.’

Lavina Ngoesmin (25): 'Ik houd van dolfijnen schilderen en vilten. In het bos werken was leuk!’

Emma la Bastide (23): ‘Ik heb van die steekjes geleerd. Grote steekjes, kleine steekjes en kruissteekjes die schuin van boven naar beneden lopen. Borduren vond ik heel leuk, maar de fietstocht ook. Onderweg zagen we altijd wel iets nieuws!’

Yorick Mollenhorst (29): ‘Ik maak verschillende soorten kunst en werk met allerlei materialen. Keramiek, klei, vilt, verf, kippengaas, wol. Daarnaast doe ik ook aan theater. Tijdens de week vond ik alles leuk. Fietsen, slapen, takken zoeken, vliegtuigen kijken, koekjes halen. Het enige wat ik vervelend vond, is dat het zo snel voorbij was. Ik had graag langer willen blijven!’

Fotografie: Sander Troelstra (Emma) en David Iserief (anderen)

Lees ook:

  • Verhaal 3

    Respect voor elkaar én voor jezelf

    Ons lespakket ‘Handicap in de les’ is niet alleen waardevol voor leerlingen van reguliere scholen. Ook leerlingen in het bijzonder onderwijs leren veel door de speelse oefeningen en gesprekken.

  • Verhaal 21

    We ♥ Sweet Store

    Het water loopt je door de mond bij Sweet Store. Jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt worden er klaargestoomd voor een baan in de horeca. Met steun van NSGK is het aanbod onlangs uitgebreid.

  • Verhaal 7

    Muziek, meer dan alleen geluid

    Sencity is een muzikaal evenement voor én door jongeren met én zonder gehoorbeperking. Bekijk de swingende aftermovie door de ogen van teamcaptain Shona.

CBF Centraal Bureau Fondsenwerving ANBI Algemeen Nut Beogende Instelling VriendenLoterij

Deze website maakt gebruik van cookies. Wilt u meer informatie over cookies en welke worden opgeslagen? Lees de cookieverklaring. Niet meer tonen.